Lichtkoepel 160x220

De daksparing is de dagmaat plus 20 cm in beide richtingen: 180×240 cm, oftewel 4,32 m². Ter vergelijking: dat is een opening met een omtrek van 8,40 meter, waarlangs de dakbedekking op de opstand moet worden aangesloten en waterdicht moet blijven, jaar in jaar uit, met thermische werking en met wind.

Een opening van deze afmeting onderbreekt in beide richtingen meerdere dragende elementen van de dakconstructie. De belasting die die elementen droegen, moet om de opening heen worden geleid naar de omliggende constructie. Welke voorziening daarvoor nodig is, kan alleen een constructeur bepalen op basis van de overspanning, het constructiemateriaal, de dakopbouw en de belasting. Wij geven daar geen vuistregel voor, omdat elke vuistregel op dit niveau in sommige situaties gevaarlijk verkeerd zou zijn.

Betrek de constructeur vóór de bestelling. Bij dit formaat is de uitkomst regelmatig dat de dakconstructie de opening niet zonder ingrijpende versterking aankan en dat twee kleinere koepels, bijvoorbeeld twee van 120×150 cm met samen 3,60 m², de verstandigere oplossing zijn. Die conclusie wilt u op papier hebben voordat er een koepel geleverd wordt.

Op een plat dak is de meest onderschatte belasting niet de druk van de wind op de koepel, maar de zuiging. Lucht die over een bolling stroomt versnelt en de druk daalt; het gevolg is een opwaartse kracht op de koepelschaal, die aan de randen van het dakvlak en bij hoekopstellingen het sterkst is. Die kracht schaalt met het oppervlak, en 3,52 m² is een veelvoud van wat een gemiddelde woningkoepel te verduren krijgt.

Praktisch betekent dit dat twee verbindingen bij dit formaat kritisch zijn: die tussen koepelschaal en opstand, en die tussen opstand en dakconstructie. Beide moeten op de optredende krachten zijn berekend. Een zware, robuuste opstanduitvoering met deugdelijke verankering is bij deze maat het uitgangspunt, geen optie. Hoe zwaar precies, en met welke bevestiging, volgt uit de berekening voor uw gebouw: gebouwhoogte, ligging, omliggende bebouwing en de positie van de koepel op het dakvlak zijn daarin allemaal factoren.

Ook tijdens de montage is wind de bepalende factor. Een schaal van 176×236 cm die op een dak rechtop wordt gehanteerd, is bij matige wind al niet meer met de hand beheersbaar. Plan de plaatsing op een windstille dag, borg de koepel zodra hij op het dak ligt en laat hem nooit onbevestigd achter, ook niet kort.

De koepelschaal meet buitenwerks ongeveer 176×236 cm. Dat is een object dat niet met de hand een ladder of steiger op gaat. Reken op een hijsvoorziening, een verreiker of een kleine kraan, afhankelijk van de dakhoogte en de bereikbaarheid van het pand. Ook de opstand is bij dit formaat een fors en zwaar element dat op dezelfde manier omhoog moet.

Op het dak zijn meerdere personen nodig: om te ontvangen, om te positioneren en om de koepel tegen wind te beheersen tot hij is vastgezet. Het stellen van de opstand luistert nauw. Staat de opstand niet vlak en niet haaks, dan sluit een schaal van bijna twee bij twee en een halve meter niet rondom gelijkmatig aan en heeft u vanaf de eerste dag een zwakke plek in de afdichting op de plek die het lastigst bereikbaar is.

Zorg dat de periode tussen het uitzagen van de sparing en het plaatsen van de koepel zo kort mogelijk is, en dat de logistiek daarop is afgestemd: koepel en opstand op locatie voordat het dak opengaat, weersvoorspelling gecontroleerd, hijsmaterieel geregeld. Een open gat van 4,32 m² in een dak is bij een regenbui een acuut probleem, geen ongemak. Laat het geheel uitvoeren door een dakdekker met ervaring in grote daklichten en vraag om een garantie op de waterdichtheid van de aansluiting.

Een dakopening van 180×240 cm is ruim groot genoeg om doorheen te vallen, en bij dit formaat is de kans dat er mensen op het dak komen groter dan gemiddeld: voor onderhoud aan installaties, voor het reinigen van de koepel zelf, of voor werk aan zonnepanelen. Een doorvalbeveiliging in de vorm van een rooster in of onder de opstand is bij deze maat een serieuze overweging.

Tijdens de bouwfase geldt hetzelfde met nog meer nadruk. Zolang de sparing open is, moet zij zijn afgedekt met een dragende voorziening en duidelijk gemarkeerd, ook buiten werktijd en ook als iedereen weet dat het gat er zit. De meeste ongelukken met dakopeningen gebeuren niet tijdens het werk maar tijdens het lopen ernaartoe.

Bij een goed bereikbaar dak is ook inbraakwerendheid het overwegen waard. Polycarbonaat is aanzienlijk slagvaster dan acrylaat en daarmee bij dit formaat de verstandigere basiskeuze; een anti-inbraakvoorziening onder de koepel is de aanvullende stap voor panden waar dat relevant is.

Warmteverlies is oppervlak × U-waarde × temperatuurverschil. Bij 3,52 m² en 20 °C verschil tussen binnen en buiten komt dat uit op: enkelwandig (U 5,70 W/m²K) circa 401 W, tweewandig (U 2,94) circa 207 W, driewandig (U 1,92) circa 135 W, vierwandig (U 1,43) circa 101 W en zeswandig ISO (U 1,36) circa 96 W.

Om die getallen in perspectief te plaatsen: 401 W enkelwandig is een continu verlies in de orde van een flink radiatorelement dat het hele stookseizoen op vol vermogen tegen de buitenlucht in staat te stoken. Tweewandig halveert dat, driewandig brengt het terug tot een derde en vierwandig tot een kwart. Van vierwandig naar ISO is de winst nog maar 5 W; die stap maakt u bij dit formaat om andere redenen, bijvoorbeeld omdat het hele gebouw op één isolatieniveau wordt gebracht. De achtergrond bij deze waarden staat in onze gids over isolatiewaarden van lichtkoepels.

Vergeet daarbij de opstand niet. Bij een dagmaat van 160×220 cm heeft de opstand een omtrek van 7,60 meter; over die hele omtrek loopt warmte naar buiten als de opstand niet geïsoleerd is. Een vierwandige koepel op een ongeïsoleerde opstand levert in de praktijk minder op dan de U-waarde belooft. Kiest u voor drie- of vierwandig of ISO, kies dan ook een geïsoleerde opstanduitvoering.

Wat in de winter een warmteverlies is, is in de zomer een warmte-inval. Op het heetst van de dag staat de zon vrijwel loodrecht op een horizontaal dakvlak, waar diezelfde zon een gevelraam onder een scherpe hoek treft. Bij 3,52 m² is de hoeveelheid zonne-energie die daardoor naar binnen kan komen aanzienlijk, en in een ruimte zonder veel thermische massa of zonder goede ventilatie loopt de temperatuur dan merkbaar op.

De effectiefste maatregel is aan de bron: kies opaal in plaats van helder, of een warmtewerende uitvoering wanneer het dak vrij ligt en op het zuiden of westen georiënteerd is. U levert daarmee lichtopbrengst in, maar bij 3,52 m² heeft u die marge ruimschoots. Ter oriëntatie: enkelwandig helder acrylaat laat circa 92% van het licht door en enkelwandig helder polycarbonaat circa 90%; opale en meerwandige uitvoeringen liggen daaronder, maar zelfs met een flinke reductie blijft de absolute lichtopbrengst bij dit oppervlak hoog.

De tweede maatregel is ventilatie. Warme lucht verzamelt zich onder het hoogste punt van de ruimte, precies daar waar de koepel zit. Een ventilerende uitvoering voert die lucht direct af. Bij dit formaat en dit gewicht is elektrische bediening de enige praktische optie; handbediening met een stok is bij een schaal van deze omvang geen realistische configuratie. Een regensensor die automatisch sluit en een thermostaat die bij een ingestelde binnentemperatuur opent, maken het systeem zelfregelend, wat bij een koepel die u niet dagelijks in het oog heeft het verschil maakt tussen een voorziening die werkt en een die altijd dicht blijft.

Acrylaat heeft de hoogste lichtdoorlaat en is voordeliger. Polycarbonaat is aanzienlijk slagvaster, heeft een lagere thermische uitzetting en is daardoor bij grote schalen mechanisch de rustigere keuze: minder werking bij temperatuurwisselingen, minder kraakgeluid, meer weerstand tegen hagel en tegen de belastingen die op een groot vrij liggend dakvlak optreden.

Voor de 160×220 cm adviseren wij polycarbonaat als uitgangspunt, en zeker wanneer het dak vrij ligt, hoog ligt of aan een open omgeving grenst. Bij een beschut gelegen dak en een binnenruimte waar maximale lichtsterkte het doel is, blijft acrylaat een goede keuze; het verschil in lichtdoorlaat is bescheiden maar reëel.

Voor beide materialen geldt dat reiniging bij dit formaat om een plan vraagt. Een koepel van 176×236 cm reinigt u niet even vanaf een ladder. Neem bij het ontwerp mee hoe u er veilig bij kunt, bijvoorbeeld via een dakrandbeveiliging of een vast ankerpunt. Reinig met lauw water en een zachte borstel of mop met telescoopsteel, nooit met schurende of oplosmiddelhoudende middelen, en controleer bij die gelegenheid meteen de afdichting rondom de opstandvoet.

Twee koepels van 120×150 cm geven samen 3,60 m², vrijwel exact evenveel daglicht als de 3,52 m² van één 160×220 cm. Het verschil zit in de dakopeningen: twee keer 140×170 cm (samen 4,76 m², maar wel verdeeld over twee kleinere openingen) tegenover één keer 180×240 cm. Voor veel dakconstructies is die eerste optie aanzienlijk eenvoudiger te realiseren.

Voordelen van twee kleinere koepels: eenvoudiger constructieve inpassing, lichter hijswerk zonder kraan, spreiding van het lekrisico, en de vrijheid om de lichtpunten precies te plaatsen boven de plekken die licht nodig hebben. Voordelen van één grote: één afdichting in plaats van twee, geen donkere strook plafond tussen de koepels, een ononderbroken lichtvlak dat architectonisch rustiger oogt, en minder totale opstandomtrek waarlangs warmte weglekt.

Onze eerlijke inschatting: als het gaat om puur functioneel daglicht in een werkruimte, bedrijfshal of magazijn, zijn twee kleinere koepels vaak de praktischere en goedkopere oplossing. Gaat het om een woonruimte, showroom of representatieve ruimte waar het plafondbeeld meetelt, dan is één 160×220 cm het duidelijk mooiere resultaat en is de meerprijs van de constructieve voorziening verdedigbaar.

De 160×190 cm geeft 3,04 m² bij een sparing van 180×210 cm. De 160×220 cm levert bijna 16% meer daglicht bij een 30 cm langere opening. Omdat de breedte en daarmee het lastigste deel van de constructieve opgave gelijk blijft, is de meerprijs van die stap doorgaans beperkt; het is een van de weinige plekken in het assortiment waar een maat groter nemen relatief goedkoop is.

De 160×250 cm geeft 4,00 m², bijna 14% meer dan de 160×220 cm, bij een sparing van 180×270 cm. Dit is het grootste rechthoekige formaat en vraagt navenant meer van de constructie. De vierkante 160×160 cm geeft 2,56 m²; de 160×220 cm levert daar 37,5% bovenop.

Buiten de 160 cm reeks: de vierkante 180×180 cm geeft 3,24 m², ruim 8% minder dan de 160×220 cm, maar met een sparing van 200×200 cm die 20 cm breder is en 40 cm korter. Welke van die twee beter past, hangt volledig af van de richting waarin uw dakconstructie ruimte heeft. En de 130×220 cm geeft met 2,86 m² ruim 23% minder daglicht bij een 30 cm smallere sparing; dat is de maat om te overwegen wanneer de breedterichting van uw dak de beperkende factor blijkt.

De 160×220 cm is leverbaar in acrylaat en polycarbonaat, in helder en opaal, in uitvoeringen van enkelwandig tot en met zeswandig ISO, met en zonder ventilatie, en met doorvalbeveiliging en inbraakwerende voorzieningen als toebehoren. Voor verwarmde ruimtes is driewandig of vierwandig opaal polycarbonaat met een elektrisch ventilatieraam de meest gekozen configuratie.

Vervangt u alleen de koepel op een bestaande opstand van 160×220 cm? Meet de binnenwerkse maat aan de bovenzijde op meerdere plekken en controleer beide diagonalen. Bij een opstand van deze omvang die jaren op het dak heeft gelegen, is enige vervorming niet ongebruikelijk; is het verschil meer dan een centimeter, dan sluit een nieuwe schaal niet gelijkmatig aan en is vervanging van de opstand de veiligere route.

De standaard levertijd is 5 werkdagen en verzending is gratis vanaf €400 incl. btw. Op alle lichtkoepels geldt 10 jaar garantie. Bij een project van deze omvang adviseren wij eerst de constructieve beoordeling te laten uitvoeren en pas daarna te bestellen, zodat de maatvoering en de uitvoering vaststaan voordat het dak opengaat. Wilt u de configuratie vooraf doornemen of een offerte inclusief montage ontvangen, neem dan contact met ons op.